शेअर बाजारात आयपीओ लॉन्च करणाऱ्या कंपन्यांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. भारतीय अर्थव्यवस्थेतील सततच्या भरभराटीचा भाग बनण्यास कंपन्या उत्सुक आहेत. त्यामुळे दर महिन्याला अनेक आयपीओ बाजारात दाखल होत आहेत. आता ज्यांना आयपीओ लॉन्च करायचा आहे त्यांना सेबीच्या कडकपणाला सामोरे जावे लागणार आहे. बाजार नियामक सेबीने IPO कागदपत्रांच्या छाननीचे नियम अधिक कडक करण्याचा निर्णय घेतला आहे. सेबीने नुकतेच सुमारे ५० कंपन्यांचे आयपीओ पेपर नाकारले आहेत.
6 कंपन्यांची आयपीओ कागदपत्रे परत आली
रॉयटर्सने सूत्रांचा हवाला देत दावा केला आहे की सेबी बाजारात वाढत्या आयपीओच्या संख्येबाबत अधिक सावध आहे. त्यामुळे आयपीओच्या कागदपत्रांची छाननी वाढवण्यात आली आहे. यामुळेच 6 कंपन्यांची आयपीओ कागदपत्रे परत आली आहेत. या कंपन्यांनी आयपीओद्वारे पैसे उभारण्याच्या कारणाबाबत दिशाभूल केल्याचे सेबीच्या तपासात समोर आले आहे. शेअर बाजारातील तेजीमुळे 2023 मध्ये सुमारे 50 कंपन्यांनी IPO (इनिशियल पब्लिक ऑफरिंग) लाँच केले होते. या वर्षी देखील आतापर्यंत 8 IPO बाजारात आले आहेत. तसेच 40 सेबीच्या मंजुरीच्या प्रतीक्षेत आहेत.
IPO आणण्याची खरी कारणे ती देत नव्हती
रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, सूत्रांनी सांगितले की, जेव्हा सेबीला या कंपन्यांनी पैसे उभारण्याचे कारण शोधून काढले तेव्हा ते संशयास्पद झाले. या कंपन्या आयपीओ आणण्यामागे योग्य कारणे देत नसल्याचे तपासात समोर आले आहे. त्यामुळे त्यांचे आयपीओ प्रस्ताव परत करण्यात आले. गुंतवणूकदारांना कोणतीही अडचण येऊ नये म्हणून सेबीला पैसे उभारण्याचे खरे कारण जाणून घ्यायचे आहे.
पैसे खर्च करण्याचे हे नियम आहेत
SEBI च्या नियमांनुसार, IPO द्वारे उभारलेला पैसा भांडवली खर्च, कर्ज परतफेड, कॉर्पोरेट गरजा पूर्ण करणे आणि अधिग्रहण अशा विविध कारणांसाठी वापरला जाऊ शकतो. जर कर्जाची परतफेड करण्यासाठी पैसे वापरायचे असतील तर प्रवर्तक आणि मोठ्या भागधारकांचे शेअर्स 18 महिन्यांसाठी लॉक करावे लागतील. जर हा पैसा भांडवली खर्चासाठी खर्च करायचा असेल तर लॉक इन कालावधी 3 वर्षांचा होतो.
लॉक इन कालावधी कमी करण्यासाठी हाताळणी
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, कंपन्या दावा करत आहेत की ते पैसे कर्जाची परतफेड करण्यासाठी वापरतील जेणेकरून त्यांचा लॉक-इन कालावधी 18 महिन्यांचा होईल. मात्र, प्रत्यक्षात तिला हा पैसा भांडवली खर्चासाठी वापरायचा होता. त्यामुळे सेबी आता कर्जाची परतफेड करण्यासाठी संपूर्ण तपशील मागवत आहे जेणेकरून कर्जाची परतफेड किती आणि कशी केली जाईल हे कळू शकेल. या महिन्याच्या सुरुवातीला, SEBI ने घोषणा केली होती की ते सबस्क्रिप्शन संख्या वाढवण्यासाठी 3 IPO ची चौकशी करत आहे. सेबीच्या अध्यक्षा माधबी पुरी बुच यांनी सांगितले की, अशा अनियमितता दूर करण्यासाठी उपाययोजना केल्या जात आहेत.